АРИГИ имени Т. М. Керашева

Ау зэIукIэгъу анахь шъхьаIэр кIэлэегъаджэхэм зыдашIыгъэр институтым ипащэу, Проектнэ офисым итхьаматэу ЛIыIужъу Адам. Ыпэ рапшIэу институтым ипащэ кIэлэегъаджэхэм адыгабзэм икъэухъумэнкIэ  Iофышхоу зэшIуахырэм фэшI рэзэныгъэ гущыIэхэр афигъэхьыгъэх. Ащ ыуж  анахь кIэлэегъэджэ пэрытхэм шIухьафтынхэр афигъэшъошагъэх. Ноутбукрэ планшетхэмрэкIэ институтым ыгъэшIуагъэх адыгэ республикэ гимназием икIэлэегъаджэу Темзэкъо Маринэ, мыекъопэ Гимназиеу Е. Шварц ыцIэкIэ щытым икIэлэегъаджэу БрантI Мирэ, гъобэкъое гурыт еджапIэм икIэлэегъаджэу Тхьакъохъо Сусанэ.   Ащ ыуж, хабзэ зэрэхъугъэу, адыгабзэм икъызэ…

«Адыгабзэм изытет кIэлэегъаджэхэм анэхэмкIэ» - мы Iофыгъом икъигъэлъэгъукIын фэгъэхьыгъэ упчIэхэмкIэ закъыфагъэзагъ семинарым къеблэгъагъэхэм  философиемрэ социологиемрэкIэ  ГУАРИм икъутамэ иIофышIэхэм. АшIогъэшIэгъонэу кIэлэегъаджэхэм яеплъыкIэ къыраIотыкIыгъ, яшIошIхэри къаIуагъэх.

2019-рэ илъэсым Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат иунашъокIэ зэхэщагъэ хъугъэ Проектнэ офисым зэшIуихырэ Iофыгъохэр Биданэкъо Марзет кIэлэегъаджэхэм къафиIотагъ. «КIэлэцIыкIу егъэджэн лагерэу «Адыглэнд»», «ныбжьыкIэ этнолагерэу «Адыгэ хабзэ»», адыгабзэм изэгъэшIэнкIэ дерсхэм язэхэщэн, усэзэхэлъхьанымкIэ, усэкъеджэнымкIэ зэнэкъокъухэр, еджапIэхэм ащыIорышIэрэ театрэхэм язэнэкъокъу, кIэлэцIыкIуIыгъыпIэхэм  пIуныгъэр адыгабзэкIэ ащырегъэкIокIыгъэным фэгъэхьыгъэ Iофтхьабзэхэм язэшIохын, егъэджэн семинархэм  язэхэщэн, тхылъ зэфэшъхьафхэм якъыдэгъэкIын – мыхэм ыкIи фэшъхьаф Iофыгъохэу Проектнэ офис…

Егъэджэн семинарым иапэрэ Iахьэ зыщыкIуагъэр Мыекъуапэ дэт Адыгэ республикэ гимназиер ары. Къэшъо дахэрэ джэгу цIыкIурэкIэ кIэлэеджакIохэр хьакIэхэм  къапэгъокIыгъэх. Ащ ыуж адыгабзэмкIэ ыкIи адыгэ литературэмкIэ кIэлэегъаджэхэу СтIашъу Зуретрэ Мэлгощ Лидэрэ зэIухыгъэ дерсхэр къатыгъэх. Илъэсыбэм къыкIоцI адыгэ  бзэ-ыкIи литературэшIэныгъэм щаушэтыгъэ шIэныгъэхэр непэрэ мафэм диштэхэу ядерсхэм ащагъэфедэныр кIэлэегъаджэхэм хабзэ зэрафэхъугъэр Iофтхьабзэхэм къагъэнэфагъ. А мэфэ дэдэм «Бзэр лъэпкъым ылъапс» зыцIэ зэхахьэр гимназием щырекIокIыгъ. КIэлэегъаджэхэр, ГУАРИм ишIэныгъэлэжьхэр, гимназие…

Адыгабзэмрэ адыгэ литературэмрэкIэ кIэлэегъаджэхэр зыхэлэжьэхэрэ егъэджэн семинар мы мафэхэм адыгабзэм икъэухъумэнрэ изэгъэшIэнрэ адэлэжьэрэ Проектнэ офисым регъэкIокIы. Iофтхьабзэр зытегъэпсыхьагъэр адыгабзэм икъэухъумэн  еджапIэхэм яIахьэу халъхьэрэм зегъэушъомбгъугъэныр, еджэнымрэ жэрыIуабзэр сабыйхэм аIэкIэгъэхьэгъэнымрэ зэрэзэпхыгъэ шIыкIэр къэгъэнэфэгъэныр ары. Республикэм ирайон зэфэшъхьафэхэм къарыкIыгъэ кIэлэегъаджэхэр семинарым хэлажьэх: зэIухыгъэ дерсхэм яплъых, яIофшIэгъухэм  ядокладхэм ядэIух, шIэныгъэлэжьхэм аIокIэх. Iофтхьабзэр зезыщэрэр ГУАРИМ ипащэ шIэныгъэмкIэ игуадзэу Биданэ…

На водопадах Руфабго стартовал следующий этап проекта по спасению старых черкесских садов, инициированных АРИГИ им. Т.М. Керашева. Напомним, что в прошлом месяце, по просьбе директора института А.Х. Тлеужа место произрастания черкесских груш посетили руководители и специалисты  Майкопской опытной станции ВИР, филиала ФГБУ "Россельхозцентр" по Республике Адыгея, Управления лесами Республики Адыгея. Целью визита был мониторинг состояния деревьев и анализ их заболеваний. Результаты обследование были предоставлены директору института. Окончание же первого этапа проекта было связано с работой работ…

Чъэпыогъум и 1-м 2026-рэ илъэсым бзэшIэныгъэзехьэу, философэу, усакIоу, Iазэу Анцокъо Хьаджыбэч къызыхъугъэ мафэр илъэси 180-рэ зэрэхъурэр ГУАРИ-м щыхагъэунэфыкIыгъ. Iэнэ хъураем хэлэжьагъэх Къэбэртэе-Бэлъкъар шIэныгъэ гупчэм, Къэбэртэе-Бэлъкъар гъэзетэу «Псалъэм», Адыгэ къэралыгъо университетым, Адыгэ республикэ колледжэу Тхьабысымэ Умарэ ыцIэкIэ щытым, Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ музей, Аскъэлэе къоджэ культурэм и Унэ, Аскъэлэе гурыт еджапIэу зи №2-м  яIофышIэхэр, кIэлэеджакIохэр, студентхэр. Iэнэ хъураем къекIолIагъэхэм доклад гъэшIэгъонхэр къашIыгъ, Анцокъо Хьаджыбэч иIэпэрытхэу Лъэпкъ музе…

Адыгэ Республикэм и Мафэ абдзэхэ ц1ык1ухэм Хьакурынэхьаблэ щагъэмэфэк1ы!

Гуманитар ушэтынхэмкIэ адыгэ республикэ институтэу КIэрэщэ Тембот ыцIэкIэ щытым академикэу, филологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу, Адыгэ Республикэм изаслуженнэ IофышIэшхоу, IорIотэшIэныгъэлэжьэу Хъут Щамсэдинэ къызыхъугъэр илъэс 90-рэ зэрэхъугъэм  фэгъэхьыгъэ шъолъыр шIэныгъэ-гъэфедэ конференциеу «Адыгэ IорIуатэр: уахътэм къыгъэуцурэ упчIэхэр» зыфиIорэр   непэ ригъэкIокIыгъ. Ащ еблэгъагъэх шIэныгъэлэжьхэр, тхакIохэр, къэбарлъыгъэIэс амалхэм яIофышIэхэр, Урысые Федерацием изаслуженнэ артистэу, Адыгэ Республикэм инароднэ артистэу, Адыгэ Республикэм илъэпкъ театрэу Цэй Ибрахьимэ ыцIэкIэ щытым иактри…

В Национальной библиотеке Республики Адыгея прошло мероприятие, посвященное  125-летию со дня рождения основоположника адыгейской письменной поэзии Ахмеда Хаткова. В мероприятии приняли участие сотрудники  отдела литературы АРИГИ им.Т.М.Керашева Шовгенова Т.А., Агержанокова С.Р., Жачемук З.Р. Выступления наших коллег коснулись жизни и творчества поэта, а также проблеме сохранение идентичности его произведений в условиях изменяющегося мира.