''Шын'' солун. Тыва дылда медээлер.

💥 Чедиликтиң маргылдаалары 📢Сүлде Донгактың чедиишкини Азербайджанның төвү Баку хоорайда Спорт өргээзинге октябрь 17-18 хүннеринде сумо хүрешке делегей чемпионады болуп эрткен. Аңаа ниитизи-биле 30 чурттан 500 хире мөгелер киришкен. Октябрь 17-де 18 хар чедир оолдарга 20 дугаар база уругларга 12 дугаар командалар аразынга база хууда бирги чер дээш чемпионаттар болган. Октябрь 18-те эр улус аразынга 27 дугаар, херээжен улус аразынга 18 дугаар командалар аразынга база хууда бирги чер дээш чемпионаттар болган. Чемпионатты Бакуга эрттирери-биле Бангкокка эрткен чемпионат соонда делегей чергели…

МӨӨРЕЙ, МӨӨРЕЙ... 💥Төрээн Тывам — алдын черим 📢Октябрь 16-да Бай-Тайга кожууннун Ээр-Хавак сумузунга улуг байырлал болуп эрткен. Сумунуң чаа клувунга ССРЭ-ниң культуразынын тергиини, Тыва АССР-ниң культуразының алдарлыг ажылдакчызы, ТР-ниң Композиторларының чогаадыкчы эвилелиниң кежигүнү, Бай-Тайга кожууннуң хүндүлүг хамаатызы Борис Салчакович Чамбыттың адын ооң сезен харлаан юбилейинге тураскаадып тывыскан солун кежээ болган. Б.С. Чамбыт Тывада ады-сураа алгаан композитор. Ниитизи-биле 200 ажыг ырыларны бижээн. Чоокта чаа ол бичии чаштарга тураскааткан ырларының чыындызын парлаткан. Улус-…

💥Өшпес чырык 📢Октябрь 15-те Улусчу чогаадылга бажыңынга Тыва Республиканың улустуң чогаалчызы, уран чүүлүнүң алдарлыг ажылдакчызы, шүлүкчү, прозачы, драматург, очулдурукчу болгаш сценарист, Тываның культуразының төөгүзүнде ады эң-не таныттынгыр болуп, кезээ мөңгеде көскү исти арттырган Эдуард Мижиттиң чырык адынга сактыышкын кежээзи болуп эрткен. Аңаа Тываның көскү культура ажылдакчылары, чогаалчылар, журналистерден аңгыда Э.Б. Мижиттиң чогаадыкчы ажыл-ижиниң мөгейикчилери ынак чогаалчызынга хүндүткелин илередип, зал долдур чыглып киришкен. Кежээни Тываның национал оркестри ажыткан соонда,…

🙏Бистиң эргим ынак киживис — ондарларның ожук дажы болган оолдарының ортуну, чаңгыс кыс дуңмазының чоргаарланыр акызы, ынак эжиниң бүзүрелдиг, быжыг чөленгиижи, чаңгыс уруунуң эргеленип ханмас ачазы, хөй санныг дөргүл-төрелиниң ооргаланыр кижизи, чараш малын алаак долдур, кажаа сыңмас кылдыр өстүрүп чоруур эрес-кежээ киживис ОНДАР АЯН ДУҢГАР-ООЛОВИЧ 53 харлап чорааш хенертен чырык өртемчейден, эргим кижилеринден чарлып чорутканын ханы кажыыдал-биле дыңнадып тур бис. Аян Дуңгар-ооловичини эш-өөрү, чаңгыс чер чурттуглары, катааттары, кат-иелери, бажалары, чуржааттары кончуг эрес-кежээ, шевер, э…

💥Тывада 2 чыл дургузунда — 270 километр ажыг оруктар 📢Тывага 2025 чылда — 150 километр ажыг, 2026 чылда — 120 километрден узун, ниитизи-биле 270 километр узун дурттуг оруктарны чаарткан. Регионнуң оруктарында тротуарларны чадып, оруктарда чырыдыышкын шугумнарын шөйүп, светофорларны тургузуп, чадаг кижилерге айыыл чок байдалды хандырып турар. “Айыыл чок чорукту хандырары” Бүгү-российжи социал кампанияның эгезиниң регион чадазынга тураскааткан парлалга конференциязынга айыыл чок чорукту бедидериниң хемчеглериниң дугайында чугаалап берген. Оруктарга бичии ажы-төлдүң кемдээр чоруун чок болдурар…

💥Буянныг ажылга кызыгаар турбас 📢Октябрь 16-да А. Пушкин аттыг национал ном саңының номчулга залынга Республиканың караа көрбес улуска тускайлаттынган ном саңының 40 чыл оюнга тураскааткан байырлыг хемчег болган. Аңаа культура адырындан хөй удуртукчулар киришкеш, буянныг ажылдыг коллективке байыр чедирген. “Бөгүнгү бо ном саңы – анаа культура албан чери эвес, социал деткимче болгаш дең арганы номчукчуларынга берип турар чугула девискээр болуп турар. Ында ажылдап турар демниг коллектив тускай хүлээлгени күүседип: караа көрбес номчукчуларынга эртем, культура болгаш информация делегейи-биле до…

💥Тыва дылдың тергиин башкылары кымнарыл? 📢Октябрь 13-14 хүннеринде Кызылдың 9 дугаар гимназиязынга республика чергелиг «Тергиин тыва дыл башкызы» мөөрей болуп эрткен. Ийи хүн үргүлчүлээн чидиг демиселге мөөрейниң муниципалдыг чадазынга тиилээн 17 башкы мергежилинге бердингенин бадыткап, төрээн дылынга кичээлдерни эрттирип, салым-чаяанын ажыдып, арга-дуржулгазын нептередир аргалыг болган. Мөөрейниң жюри кежигүнү кылдыр чалаттырганымны төрээн дылывыстың сайзыралы дээш сагыш аарып чоруур ниитилелдиң талазындан бедик үнелел болгаш улуг харыысалга кылдыр хүлээп алдым. Тываларның «Шын» деп өгбе с…

| СОЦИАЛ КЕРЭЭ | 💥Чаа-Хөлде чаа сайгарлыкчылар 📢Чурттакчы чонга амыдырал-хандырылганың янзы-бүрү хевирлериниң ачы-дуза чедирери найысылал Кызыл хоорайдан республиканың кожууннарынче чайлып турарын социал адырның ажылдакчылары демдеглеп турарлар. Чүге дээрге хоорайда амыдырал-хандырылга ачы-дузазы чедирериниң рыногу барык долган, кандыг-бир ажылга ханы билиглерлиг, арга-дуржулгалыг, тура-соруктуг аныяктарга боттарының хууда ажыл-херээн ажыдып алыры кожууннар төптеринге азы суурларга ажыдып алыры черле кедилиг, ооң кадында оларга социал керээ шугуму-биле күрүнеден деткимче дөгүм болган. Сөөл…

| ДҮЖҮТ БАЙЫРЛАЛЫ | 💥Ырлыг-шоорлуг ярмарка 📢Бии-Хем кожууннуң чурттакчы чону эрткен чайын картофельдиң болгаш ногааның бедик дүжүдүн тарып өстүрген. Ажаап алган дүжүдүн хөйге көргүзер, хереглекчилерге садып-саарар дээш, кожууннуң сумуларының ногаажылары Туран хоорайда баштайгы көшкүн орус тараачыннарның парыгынга чыглып, аңаа Көдээ ажыл-агыйның ажылдакчыларының хүнүн база демдеглеп, ырлыг-шоорлуг, омак-хөглүг “Алдын күс дүжүдү” ярмарканы эрттиргеннер. Ярмарканың киржикчилери көдээниң ажыл-ишчилеринге Бии-Хем кожууннуң чагырга даргазының социал политика талазы-биле оралакчызы Орлан Байкара…

онал болгаш дээди өөредилге черлерин, ооң иштинде Новосибирскиниң ортумак тускай мергежилдиг школазын (колледж), Чөөн-Сибирьниң күрүнениң культура болгаш уран чүүл академиязын (Улан-Удэ), Красноярскының уран чүүл колледжизин дооскан. Амгы үеде оларның дыка хөйү Тыва Республиканың культура адырында ажылдап чоруурлар. А. МОНГУШ. Чурукту ТР-ниң Чазааның парлалга албанындан алган. «Шын» №41 2026 чылдың октябрь 22 "Шын" солуннуң МАХ-каналынга каттыжыңар: max.ru/channel_shyn