Кич утырыйк бергәләп.

беләкләрен тикшергелеп торды. Бикләп кенә дә тотып булмый, тәртипсез компанияга эләккән иде инде Руслан. Ундурт яше тулган ир баланы янадан тәрбияләргә соңдыр инде. Зәлифәнең дә мәшәкәтләре куп булды ул елны. Гүзәле кияүгә чыкты. Аңа никах, туйлар үткәрде. Гүзәл хәзер район үзәгендә химия һәм биология укыта. Әнисе юлын сайлады кыз. Кияү балакай да болай әйбәт кенә куренә, бергә укыганнар, бергә эшлиячәкләр дә. Кияүнең ата-анасы да бик әйбәтләр, Гузәлне дә яраталар. Әлфизә дә мәктәпне бетереп, документларын педагогия институтына тапшырды. Ул математик булачак. Ул көнне Зәлифәнең иртүк кан бас…

знакумнарыннан сорашырга туры килер. Улына исә:-Ярар улым, бик яхшы хәбәр. Гаилә корырга бик вакыт инде. Бер-ике көннән бу турыда яңадан сөйләшербез. Карт икенче көнне үк, күчтәнәчкә балын, итен төяп, атын җигеп шул базарлы авылга чыгып китте. Аның анда ерак кына туган тиешле энесе яши. Шуның аркылы булачак киленнең нәсел-җәтиен белешеп кайтырга кирәк. Анда нәрсәләр сөйләшкәннәрдер, икенче көнне үк киленне сорарга барырга әзерлек башланды. Шулай итеп, Шакир ничек өйләнгәнен үзе дә сизми калды. Һәм Зәбирәне сайлаганына беркайчан да үкенмәде. Кайнанасы, бу бәләкәй, төссез генә “нәрсәгә”башта ш…

Шул вакытта юыну булмәсеннән ярым шәрә бер әдәм килеп чыкты. Озын чәчле, сакалы йонлы кукрәгенә төшеп тора, муенында олы тәре тагылган. Зәлифәнең колаклары шаулап, башы авырта башлады. Ул бу йорттан тизрәк чыгып китәсе килсә дә, аяклары кадакланган кебек булды. Ничек чыгып китеп автовокзалга барганын да, ничек кайтып җиткәнен дә хәтерләми. Аның нык итеп кан басымы кутәрелгән иде, дарулар эчеп чак аруланды. Ярый эле кызлары бар, Гузәл дә каникулда, педагогия институтында сессиясен ябып, ялга кайтты. Әльфизә әле мәктәптә укып йөри. Аллага шөкер, әти-әнисез булса да, акыллы бала булып усеп килә.…

7 бүлек Туйдан соң яшьләр шәһәрдә торып калды. Маратка эшеннән бүлмә бирделәр, балалары тугач фатир алдылар. Зәлифә дә ярдәм итешергә тырышты, үгезләрен сатып аларга акчасын бирде. Ольга авылга бик сирәк кайтты, күбрәк үзенең әниләренә китү ягын карады. Уллары Руслан бераз үскәч Марат улы белән икәү генә дә кайткалады. Ярый әле улларына урыс исеме кушмадылар, татарга да, урыска да якын исем булды. Исемне дә үзләрендә куштырдылар, кая инде мөселманча мулла чакыртып исем кушу. Бер кайткынында Зәлифә баланың өстен алыштыра иде, муенындагы тәресен күреп чак егылып китмәде. Я, ходай, чукындырганна…

дә, үзенчә тәтелдәп алар артыннан чабып йөреде. Аның теле Гүзәл апасы артыннан “әни” дип ачылды, нәнәсенә әни диде сабый. Ул хәзер бөтен өйнең яме, бар да аны яраталар. Зәлифә инде үз әнисе кайтып алып китмәсә ярар иде дип курка, шул хәтле балага ияләште. Төш җитүгә Маратлар шәһәрдән үтүче автобус белән кайтып та җиттеләр. Килен балакай болай төскә башка матур гына, какча озын гәүдәле, мөлаем гына кыз бала. -Таныш бул әнкәй, минем булачак кәләшем Ольга, -дип таныштырды Марат. Зәлифә, аптырабрак торса да, анны-моны сиздермәде. Булачак килен, марҗа булса да, алчак кына, йөгереп булышып йөрегә…

-Чыбык алып кына ярыр идем, яшең үткән!Үзең хәзер әни кешесең. Ходай сиңа шундый бүләк биргән. Бала кочар өчен күпме гаиләләр әллә ниләр бирерләр иде, ә син калдырырга! Ат хәтле исән-сау хатын шушы заманда бер баланы карый алмагач, үземә калдыр, карармын. Дүртегезне үстердем әле, эшкә дә йөредем, абзар тулы мал да карадым. Кайсыгыз башка балалардан ким -хур булдыгыз?Ә минем исәнлегем дә яртылаш кына бит, көндез сызланырга вакытым булмады, төннәр буе авыртынып чыкканны сез ишетмәдегез! Каян килгән ул баланы чит иргә алыштыру, оятсыз. Имезмисең дәме? -Минем сөтем юк, -диде Әнисә башын читкә бор…

Икенче көнне Рәшитне моргтан алып кайттылар. Бер тамчы да эчмәгән. Ап-айнык килеш күпердән төшкән. Тик ул эш буенча ул якка барырга тиеш булмаган, каян ул күпер аша кайтып килгәндер, сер булып калды. Коеп яңгыр яугач, бригадир барысына да ял биргән булган. Ничек кенә булмасын, ире хәзер юк, Зәлифәгә җебеп төшәргә ярамый, берүзенә дөнья йөген тартырга, балаларын күтәрергә кирәк. Шуңа да, ирен җирләгәч, никадәр авыр булса да, тизрәк эшкә чыкты. Ярый әле балалары гел шатландырып тора. Мараты азаккы курсларда укый, кызыл дипломга бара. Йөргән кызы да бар ахрысы, әлегә әйтеп бетерми. Әнәс армияда.…

6 бүлек Рәшит аның артынннан ук кайтып җитте, тезләнеп гафу үтенде, башкача беркайчан да хыянәт итмәм дип антлар итте, Зәлифә чирләгәндә яныннан китмәде. Гафу итте хатын тагын, нишләсен, балалар әти дип үлеп торалар бит. Зәлифә атна буе каты чирләп ятты, Рәшит балаларны да, малларны да, хатынын дә карады, ничек үзенең гаебен акларга белмәде. Тагын бергә яшәп киттеләр. Ләкин Зәлифәнең күңелендә ниндидер юшкын утырып калды. Теге хатын хат та язып җибәрде иренә. Ул хат Зәлифәнең кулына эләкте. Хатны башыннан азагына кадәр укып чыгып, кызыл каралы ручкасы белән хаталарын төзәтеп чыкты. Дәфтәр б…

Икенче көнне Зәлифә кызына малларны карарга кушып район үзәгенә китте. Беркайчан да ирен юллап йөрегәне юк иде, бу юлы гарьлегенә түзә алмады, үз күзләре белән күрәсе килде. Базар урамындагы теге йортны табып, капкасын ачып керде. Ишек эчтән бикле. Озак шакырга туры килмәде, эчтә кемдер шап-шоп атлап килгәне ишетелде. Ишек ачучы хатын Зәлифәгә таныш тоелды. Ул район магазинында сатучы булып эшли иде, хәтере яңылышмаса. -Сезгә кем кирәк?, -дип сорап өлгермәде, каршы бүлмәдән майка белән трикодан гына Рәшит килеп чыкты. Хатынын күргәч, өрәк күргән кебек агарып китте, артка чигенде. - Зәлифә?Н…

авырайгач, Әнисәне янына чакырып китереп кулын тотып иреннәренә китерде дә: -Мин синең алда бик гаепле, гафу ит мине балам. Бәхил бул, бәхетле бул кызым... Миңа рәнҗемә берүк. Озак тормады, карчык, бакыйлыкка китте. Зәлифә бернинди ачу тотмады кайнанасына, бик зурлап, тәрбияләп соңгы юлга озатты. Өчен, җидесен дә бик олылап үткәрде. Зәкияне озата килүчеләр ихатадагы тәртипкә, өй эчендәге шәһәрчә җиһазларга, пөхтәлеккә, исләре китеп сөйләделәр. Җитмәсә абзар тулы мал да, кош-корт та җитәрлек, бакча тулы яшелчә- җимеш. Ник бер чүп үләне булса! Шул авыл гайбәтчесе, шапшак Зәкиянең нинди рәхәтт…